GÖNLÜMÜN TÜRKÜLERİ
Türkü kelimesi Türk kelime köküne aitlik ifade den -î ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Türkü, Türk’e ait olan demektir. Âşık Veysel “Türk’üz, türkü çığırırız.” demiş olsa da rengârenk bir kültür mozaiği olan Anadolu topraklarında etnik kökene bakılmadan söylenen her ezgiye türkü denmiştir işin aslı.
Türkü denince akla ilk gelen yerlerden birisi Sivas’tır, asırlarca eli sazlı, gönlü nazlı binlerce âşık yetiştiren, bereketli bir topraktır burası. Hele benim gibi kökeni, bir diğer türkü kaynağı olan Kars ve Erzurum’a dayanan biri, gürül gürül akan üç oluklu bir pınardan beslenmiştir adeta. Sivas’ta, bizim gibi ataları 93 Harbi ya da Seferberlik gibi hazin zamanlarda Erzurum, Kars gibi yörelerden göçüp gelenlere genel bir adla ‘Karslı’ derler. Sivas’ta bir deyim vardır, “Karslının ineği bile türkü söyler.” demişler bizim için. Sanki kendileri farklıdır da, ‘tencere dibin kara, seninki benden kara’. Böyle ‘kara’ya da can kurban.
Başka aileleri bilmiyorum ama benim ailemde türkü, her sabah elini alnına koyup gözlerini çekmeden bakarak doğan güneşi selamlamak gibi; yüzünü avuç avuç serin kaynak suyuyla yıkamak gibi; kıtlama şekerle günde beş kez çay içmek gibi; sapsarı başakları rüzgârla dalgalanan engin buğday tarlaları gibi; daldan dala cıvıldaşan serçeler gibi; kıvrılarak uzayan toprak köy yolları gibi; köylerin bitiminde sıra sıra uzanan kimi yeşil demirle çevrilmiş kimi sadece bir yükseltiden ibaret kabirleriyle köy mezarlıkları gibi; hülasa hayat gibi, hasret gibi, ölüm gibi bir şeydir. Öyle hayata ait, öyle yaşamanın bir parçası, öyle gündelik, öyle olmazsa olmaz bir şey.
Çocukluğumda her yaz tatili yanlarında olduğum dedemin Almanya’dan gelmiş pilli radyosu hiç susmazdı, TRT’nin solo ve koro türkü sesleri, evin her yerinde çınlar dururdu. En sevdiğim anlar, akşam iş güç bitip herkesin odasına çekildiği zamanlarda gaz lambasının ışığında radyodan çıkan nağmelerle yavaş yavaş uykunun kollarına kendimi bıraktığım zamanlardı. Dedem, tütün tabakasından aldığı incecik kâğıtlara ağır ağır sardığı tütünle cıgarasını hazırlarken odada bir türkü yankılanırdı. En sevdikleri de hep kahramanlık üzerine olanlardı. “Ben bir Köroğlu’yum dağda gezerim./Esen rüzgârlardan hile sezerim./ Demir külünk ile başın ezerim.” Ya da “Genç Osman dediğin bir küçük uşak./ Beline bağlamış ibrişim kuşak./ Askerin içinde birinci uşak./ Allah Allah deyip geçer Genç Osman.” Sanki onları dinlerken, defalarca dinlediğim, cirit oynadığı, atının üstünde bin bir hünerle rakiplerini yendiği zamanlara giderdi dedem.
Başka aileleri bilmiyorum ama benim ailemde türkü, her sabah elini alnına koyup gözlerini çekmeden bakarak doğan güneşi selamlamak gibi; yüzünü avuç avuç serin kaynak suyuyla yıkamak gibi; kıtlama şekerle günde beş kez çay içmek gibi; sapsarı başakları rüzgârla dalgalanan engin buğday tarlaları gibi; daldan dala cıvıldaşan serçeler gibi; kıvrılarak uzayan toprak köy yolları gibi; köylerin bitiminde sıra sıra uzanan kimi yeşil demirle çevrilmiş kimi sadece bir yükseltiden ibaret kabirleriyle köy mezarlıkları gibi; hülasa hayat gibi, hasret gibi, ölüm gibi bir şeydir. Öyle hayata ait, öyle yaşamanın bir parçası, öyle gündelik, öyle olmazsa olmaz bir şey.
Çocukluğumda her yaz tatili yanlarında olduğum dedemin Almanya’dan gelmiş pilli radyosu hiç susmazdı, TRT’nin solo ve koro türkü sesleri, evin her yerinde çınlar dururdu. En sevdiğim anlar, akşam iş güç bitip herkesin odasına çekildiği zamanlarda gaz lambasının ışığında radyodan çıkan nağmelerle yavaş yavaş uykunun kollarına kendimi bıraktığım zamanlardı. Dedem, tütün tabakasından aldığı incecik kâğıtlara ağır ağır sardığı tütünle cıgarasını hazırlarken odada bir türkü yankılanırdı. En sevdikleri de hep kahramanlık üzerine olanlardı. “Ben bir Köroğlu’yum dağda gezerim./Esen rüzgârlardan hile sezerim./ Demir külünk ile başın ezerim.” Ya da “Genç Osman dediğin bir küçük uşak./ Beline bağlamış ibrişim kuşak./ Askerin içinde birinci uşak./ Allah Allah deyip geçer Genç Osman.” Sanki onları dinlerken, defalarca dinlediğim, cirit oynadığı, atının üstünde bin bir hünerle rakiplerini yendiği zamanlara giderdi dedem.